جستاری درباره تاریخ بورس

همانطور که میدانیم لغت بورس برگرفته از نام واندر بورس بوده است. شخصی ساکن بلژیک که صرافان در مقابل خانه او گرد هم می ­آمدند و به داد و ستد کالا و پول می پرداختند. از این دوره به بعد( قرن 15 میلادی) به توجه به رشد منابع مالی وصنعت و به تبع آن رشد سرمایه به تمامی مکانهایی که در آن افراد به داد و ستد پول، کالا و اوراق بهادار میپرداختند بورس اطلاق میگردد.اولین بورس اوراق بهادار جهان در قرن هفدهم میلادی در شهر امستردام در هلند تاسیس شد قابل توجه است که بورس یک کلمه فرانسوی است و به معنای کیف پول می باشد.

بورس در ایران:  در سال 1315 شخص بلژیکی به نام ران لوترفلد تحقیقات و مطالعات گسترده ای را درباره بورس در ایران انجام داد و اساسنامه بورس را تهیه و ارایه کرد اما با توجه به شرایط آن زمان و وقوع جنگ جهانی دوم  و اشغال ایران توسط متفقین موضوع بررسی و تاسیس بورس در ایران به تاخیر افتاد در سال 1341 هیئتی از بروکسل به ایران آمد و بلاخره پس از چهار سال در سال 1345 قانون تشکیل بورس اوراق بهادار در مجلس تصویب شد.

انواع سازمانها بورس در ایران


سازمان بورس اوراق بهادار تهران

 اولین سازمانی که در ایران پیرو تصویب مجلس ملی تاسیس شد بورس اوراق بهادار تهران بود. سازمان بورس تهران در سال 1346 تاسیس گردید و طی چند سال پیش از انقلاب اسلامی حدود ده شرکت در بورس پذیرفته شدند و مورد معامله قرار گرفتند با شروع جنگ تحمیلی بورس ایران حدود دوازده سال تعطیل شد.  در این سازمان کارگزاران و معامله گران به دادوستد اوراق بهادار و سهام میپرداختند. این سازمان دارای دو بازار اول و دوم است که هر کدام دارای یک تابلو اصلی و یک تابلو فرعی هستند. هر سهم عادی که بخواهد در بورس پذیرش گردد(با توجه به دارا بودن شرایط خاص پذیرش سهام)  باید در یکی از این بازارها ثبت شود. لازم به تذکر است که ثبت شدن در بازار دوم آسان تر از بازار اول و در تابلو فرعی آسان تر از تابلو اصلی میباشد.

سازمان بورس انرژی

سازمان بورس در سال 1390 با راه اندازی بورس انرژی موافقت کرد و بر اساس آن بورس انرژی به عنوان چهارمین بورس کشور جهت عرضه محصولات نفت و مشتقات آن؛ برق، گاز طبیعی، ز‌غال سنگ  و سایر حامل های انرژی شکل گرفت. ماموریت این بورس ایجاد بازاری شفاف با نقد شوندگی و رقابت پذیری بالا جهت رفع انحصار و کشف قیمت واقعی حامل های انرژی است.

سازمان بورس کالا

بازاری که در آن خرید و فروش کالا صورت میگیرید بورس کالا نامیده می شود در بورس کالا مواد خام و مواد اولیه معامله میگردد. هر بورس کالایی را با نام همان کالایی که مورد معامله قرار میگیرد نامگذاری میکنند مثل بورس آهن و بورس گندم.  ماموریت بورس کالا ایجاد بازاری شفاف جهت تسهیل معاملات و کشف نرخ قیمت کالا های اساسی و مواد اولیه واسطه بر اساس عرضه و تقاضا است.

فرابورس ایران

در سال 1387 فرابورس تاسیس شد؛ فرابورس بازاری در قالب شبکه ارتباط الکترونیک و غیرالکترونیک است و داد و ستد اوراق در آن بر پایه مذاکره(چانه زنی) می باشد البته در بازار بورس قوانین و ساختارهایی وجود دارد که هر شرکتی قادر به ورود به آن نیست. فرابورس نیز مانند بورس اوراق بهادار بازاری برای داد و ستد اوراق بهادار یا سهام است و شرایط و قوانین معاملاتی ساده‌تری برای پذیرش شرکت‌ها و داد و ستد سهام دارد. پس در واقع میتوان گفت که مهمترین وظیفه فرابورس ساماندهی آن بخش از شرکت های متمایل به حضور در بازار سرمایه است که هنوز شرایط ورود به بورس اوراق بهادار را ندارند سطح نظارت در فرابورس کمتر از بورس است و از نظر گزارش دهی در طول یک سال مالی شرکت های بورس ملزم به انتشار تعداد بیشتری گزارش هستند و به همین دلیل  شفافیت بیشتری دارند و باعث میشود ریسک سرمایه گذاری در فرابورس بیشتر از بورس باشد.

فرابورس دارای پنج بازار است

در بازار اول و دوم معاملات مربوط به شرکت های سهامی عام انجام میشود و در بازارسوم عرضه اوراق بهادار مانند سهام شرکت های سهامی، پذیره نویسی و حق تقدم سهام ارائه میشود. بازار چهارم که بازار ابزارهای نوین مالی است تمام ابزار های مالی به غیر از سهام و حق تقدم سهام را داراست که شامل اوراق مشارکت نیز میباشد. بازار پنجم فرابورس برای اجرا بند ب ماده 99 قانون برنامه پنجم توسعه ایجاد شده و تنها نقل و انتقال سهام سایر شرکت های سهامی عام را که امکان پذیرش در یکی از بازار های بورس یا فرابورس ندارند به عهده میگیرد.

چرا افراد در بورس سرمایه گذاری میکنند؟

بورس میتواند نقش بسیار مهمی در رونق اقتصاد داشته باشد چون با این سرمایه گذاری حداقل کار منابع مالی مورد نیاز بنگاه های اقتصادی برای توسعه فعالیت ها تامین میشود در نتیجه رونق کسب و کار اشتغال زایی و رشد و شکوفایی اقتصاد کشور را به دنبال خواهد داشت. در کل برای سهام داران این منافع مالی را به همراه دارد:

1-کسب درآمد

2-امنیت و شفاف سازی در سرمایه گذاری

3-حفظ سرمایه در مقابل تورم

4-قابلیت نقد شوندگی خوب

مقاله فوق به کوشش آقای هادی نظیف برگرفته از مطالعات شخصی و رفرنسهای اندک اینترنتی و جهت آشنایی مخاطبان عزیز با فضای بورس گردآوری شده است. از آنجایی که جریان اطلاعات سیال بوده است و هر روز در شرف تغییر و تصحیح میباشد، فروشگاه اینترنتی بنکالا پیشتر هرگونه مسئولیت در قبال برداشت های شخصی و تصمیمات اقتصادی را در قبال خوانندگان از خود سلب مینماید.

مطالب مرتبط

1 دیدگاه برای “بورس چیست؟ بخش اول

  1. مهسا گفت:

    اطلاعات خوبی رو گردآوری کردید. خسته نباشید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *